پژوهش‌های معماری و محیط

پژوهش‌های معماری و محیط

تاثیر فضای معماری بر احساس در مقایسه دو رویکرد روانشناسی محیطی و پدیدارشناسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکترای معماری و مدرس مدعو گروه معماری و هنر، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
پژوهش‌های دهه اخیر در باب ماهیت احساس و تاثیر آن بر زندگی انسان، ضرورت توجه به احساس و رابطه آن با فضا را بیش از پیش روشن کرده است. مرور ادبیات حوزه معماری در رابطه با احساس، دو رویکرد اصلی روانشناسی محیطی و پدیدارشناسی را معرفی می‌کند و مقایسه این نگرش‌ها در حوزه مدنظر، می‌تواند شکاف‌های موجود را نمایان کند. پژوهش حاضر پس از مقایسه این دو رویکرد در حوزه مطالعه رابطه فضا و احساس، توجه به جدیدترین نظریه در باب نحوه‌ی شکل‌گیری احساس را پیشنهاد می‌کند. این نظریه می‌تواند معیارهایی برای مقایسه دو رویکرد مدنظر ارائه کند و همچنین توجه به این نظریه از دید معماری و طراحی، می‌تواند درزگاهی نو برای خلق فضاهای احساس‌انگیز ارائه کند. بنابراین این مقاله با تکیه بر "نظریه احساسات ساخته شده" و با هدف ارائه چارچوبی کلی برای پژوهشگران حوزه طراحی و طراحان محیطی در قالب موضوع ارتباط فضا با احساس، شکل گرفته است. این مقاله ابتدا تاثیر فضا بر احساس را از دیدگاه پدیدارشناسی و روانشناسی محیطی بررسی می‌کند و پس از تعریف ماهیت و نحوه شکل‌گیری احساس، با مقایسه این دو رویکرد به شکاف‌های موجود در این حوزه اشاره می‌کند و در نهایت با پیشنهاد نظریه احساسات ساخته شده چارچوبی برای پژوهش در حوزه فضا و احساس ارائه می‌دهد. روش پژوهش حاضر مطالعه کتابخانه‌ای و اســتدلال منطقــی است و نتایج آن نشان می‌دهد که برای تعمق در رابطه فضا و احساس انسان، باید پارادایم نحوه شکل‌گیری احساس را تغییر داد. رد پارادایم محرک- پاسخ و توجه به این که افراد احساس را می‌سازند توسط نظریه "احساسات ساخته شده" به اهمیت "مفاهیم" اشاره دارد و مستقیما بر طراحی پژوهش و روش پژوهش‌ در این زمینه تاثیر خواهد داشت. بررسی احساس به عنوان واقعیت‌های اجتماعی در مقابل واقعیت‌های فیزیکی در پارادایم جدید، توجه معماران را به سمت مفاهیم و معانی معماری سوق می‌دهد؛ تا مکانهایی غنی‌تر، سرشار از شور زندگی و با احترام به احساس کاربران، طراحی کنند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 04 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 19 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 10 اسفند 1402