معماری بندر بوشهر، همچون کتابی کهنه اما زنده، داستانهای این دیار و روایتهای مردمان آن را در قلب خود حفظ کرده است. هر کوچه، شناشیر، پنجدری، سه دری و بادگیر، رازی از گذشته و پیوندی با فرهنگ و هویت بومی را در خود دارد. این پژوهش، به دنبال احیای این هویت محلی با تکیه بر معماری روایی است و سازوکارهایی را بررسی میکند که از طریق آنها داستانهای بومی بندر بوشهر میتوانند در فضاهای شهری معاصر بازنمایی و زنده شوند. روش پژوهش این مقاله توصیفی است و بر تحلیل منابع کتابخانهای و مشاهدات میدانی بنا شده است. در ابتدا، مفاهیم نظری مرتبط با معماری روایی و هویت بومی بررسی شده و نشان داده میشود که چگونه استفاده از نمادها، عناصر معمارانه و طراحیهایی که روایتگر داستانهای محلی هستند، میتواند حس تعلق به مکان را در ساکنان تقویت کند. یافتههای ما نشان میدهند که معماری روایی میتواند همچون آینهای باشد که فرهنگ و باورهای بومی را بازتاب میدهد و در عین حال به بازسازی و احیای هویت فرهنگی منطقه کمک میکند. در ادامه پژوهش، به تجزیه و تحلیل معماری تاریخی بوشهر و محلههای قدیمی چهارمحل پرداخته شده است. این محلهها با عناصر معمارانهای چون بادگیرها، شناشیر، و سازمان فضایی خاص خود، روایتگر داستانهایی از ایستادگی در برابر بادهای ساحلی، گرما، و گذر زماناند. این پژوهش نتیجه میگیرد که استفاده از داستانهای محلی بهعنوان الهامبخش در طراحی فضاهای شهری جدید، میتواند به حفظ روح بوشهر کمک کند و معماری آن را همچنان همچون نگینی ارزشمند برای نسلهای آینده باقی نگه دارد. این مقاله پیشنهادهایی ارائه میدهد که چگونه میتوان با رویکردی روایی، هویت فرهنگی و تاریخی بوشهر را در بافتهای نوین شهری بهگونهای شاعرانه و تأثیرگذار بازآفرینی کرد.
