رشد سریع شهرها، تغییرات اقلیمی و بحران امنیت غذایی، نیاز به بازاندیشی در رابطه دیرینه انسان، فضا و تولید غذا را بیش از پیش آشکار می‌کند. معماری امروز نمی‌تواند محدود به ایجاد فضاهای سکونتی باشد، بلکه باید بستری برای بازپیوند حیات شهری با فرآیندهای اکولوژیک و تولیدی فراهم کند. این پژوهش با چنین رویکردی، به ارائه یک مدل مفهومی یکپارچه برای ترکیب معماری و کشاورزی در منظرهای تولیدی پایدار می‌پردازد.

روش تحقیق بر پایه تحلیل محتوای کیفی و ادبیات تخصصی مرتبط با کشاورزی شهری، معماری یکپارچه با کشاورزی، طراحی پایدار و گذار اکولوژیک به صورت نظام‌مند بررسی می‌شود. تحلیل مضامین تکرارشونده نشان می‌دهد که ابعاد پراکنده این حوزه را می‌توان در چهار بُعد اصلی زیست‌محیطی، فضایی–زیباشناختی، عملکردی–تولیدی و اجتماعی–اقتصادی سازمان‌دهی کرد. مدل پیشنهادی این پژوهش، این ابعاد را نه به‌صورت حوزه‌های مستقل، بلکه به عنوان اجزای یک سیستم شبکه‌ای با روابط بازخوردی کنار یکدیگر قرار می‌دهد؛ سیستمی که در آن کیفیت و پایداری منظرهای تولیدی از تعامل همزمان میان فضا، اجتماع، عملکرد و بوم‌شناسی ناشی می‌شود و امکان ایجاد طراحی‌های جامع و چندبعدی را فراهم می‌آورد.

ارزیابی مدل، از طریق تحلیل نمونه‌های واقعی بین‌المللی، نشان می‌دهد که چارچوب پیشنهادی توانایی تبیین، سنجش و هدایت پروژه‌های معماری مرتبط با تولید غذا را در مقیاس‌های مختلف دارد و می‌تواند به عنوان ابزاری عملی برای برنامه‌ریزی و طراحی منظرهای تولیدی پایدار مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش با یکپارچه‌سازی ادبیات چندشاخه‌ای و ارائه مدلی ساختاری، گامی مؤثر در ارتقای شناخت نظری و عملی حوزه معماری–کشاورزی محسوب می‌شود و زمینه را برای توسعه دستورالعمل‌های طراحی، سیاست‌گذاری و هدایت پروژه‌های پایدار در راستای شکل‌دهی فضاهای تولیدی فراهم می‌آورد.