1
استادیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماریف دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2
کارشناس ارشد معماری داخلی، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.
10.30470/jaer.2026.2083152.1198
چکیده
در معماری معاصر، سکونت غالباً در قالب «مسکن» بهمثابۀ واحدی کالبدی برای پاسخگویی به نیازهای عملکردی و الزامات زیستی تعریف میشود؛ درحالیکه مفهوم «خانه» ناظر بر تجربهای زیسته و معنادار از سکونت است که در آن خاطره، هویت فردی و جمعی، تخیل، احساس تعلق و روابط انسانی با فضا درهمتنیده میشوند. پژوهش حاضر با تمرکز بر مفهوم خانه، در پی شناسایی مؤلفههای پدیدارشناختیِ سازندۀ معنای خانه در اندیشۀ گاستون باشلار است و میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که مؤلفههای پدیدارشناختیِ سازندۀ معنای خانه در اندیشۀ باشلار کداماند. بدینمنظور، متون نظری حوزههای معماری، روانشناسی محیطی و پدیدارشناسی فضا بهصورت نظاممند بازخوانی و تحلیل شدند تا مضامین مشترک استخراج، روابط مفهومی میان آنها تبیین و در قالب چارچوبی منسجم ساماندهی شوند. در این فرایند، مفاهیم پراکنده در ادبیات نظری با یکدیگر سنجیده شدند تا پیوندهای مفهومی میان آنها آشکار و زمینه برای درکی منسجمتر از معنای خانه فراهم شود. یافتههای پژوهش نشان داد که معنای خانه پدیدهای چندلایه است که از تعامل چهار بُعد «کالبدی-معماری»، «اجتماعی-زیستمندی»، «روانشناختی» و «نمادین-خیالپردازانه» شکل میگیرد؛ بهگونهای که کالبد فضا زمینه تحقق تجربۀ سکونت را فراهم میکند، اما خاطره، احساس تعلق، تخیل و روابط انسانی به آن معنا میبخشند. برایناساس، خانه نه صرفاً یک واحد سکونتی، بلکه عرصهای برای تکوین تجربۀ زیستۀ انسان است و چارچوب مفهومی ارائهشده در این پژوهش، مبنایی تفسیری برای فهم چندبعدی معنای خانه فراهم میآورد، همچنین میتواند مبنایی برای پژوهشهای آینده در حوزۀ معنای خانه و سکونت، بهویژه در مطالعات معماری انسانمحور و کیفیت محیطهای مسکونی، باشد
پرویزی,الهام و رحیمی,غزال . (1405). مؤلفههای پدیدارشناختی خانه در اندیشۀ باشلار: تحلیلی بر متونِ معاصر. (e738528). پژوهشهای معماری و محیط, (), e738528 doi: 10.30470/jaer.2026.2083152.1198
MLA
پرویزی,الهام , و رحیمی,غزال . "مؤلفههای پدیدارشناختی خانه در اندیشۀ باشلار: تحلیلی بر متونِ معاصر" .e738528 , پژوهشهای معماری و محیط, , , 1405, e738528. doi: 10.30470/jaer.2026.2083152.1198
HARVARD
پرویزی الهام, رحیمی غزال. (1405). 'مؤلفههای پدیدارشناختی خانه در اندیشۀ باشلار: تحلیلی بر متونِ معاصر', پژوهشهای معماری و محیط, (), e738528. doi: 10.30470/jaer.2026.2083152.1198
CHICAGO
الهام پرویزی و غزال رحیمی, "مؤلفههای پدیدارشناختی خانه در اندیشۀ باشلار: تحلیلی بر متونِ معاصر," پژوهشهای معماری و محیط, (1405): e738528, doi: 10.30470/jaer.2026.2083152.1198
VANCOUVER
پرویزی الهام, رحیمی غزال. مؤلفههای پدیدارشناختی خانه در اندیشۀ باشلار: تحلیلی بر متونِ معاصر. پژوهشهای معماری و محیط. 1405;():e738528. doi: 10.30470/jaer.2026.2083152.1198
