نقش درجه محصوریت حیاط مرکزی در عملکرد حرارتی و انرژی ساختمان: یک مطالعه شبیه‌سازی عددی در اقلیم گرم و خشک

کشت کار قلاتی, احمدرضا; محمود رودباری, شبنم; صادقی حبیب‌آباد, علی

doi:10.30470/jaer.2026.2088399.1214

نقش درجه محصوریت حیاط مرکزی در عملکرد حرارتی و انرژی ساختمان: یک مطالعه شبیه‌سازی عددی در اقلیم گرم و خشک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

احمدرضا کشت کار قلاتی ¹

شبنم محمود رودباری ²

علی صادقی حبیب‌آباد ³

¹ استادیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

² دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معماری و انرژی، مؤسسه آموزش عالی رسام، کرج، ایران.

³ استادیار مهندسی معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

10.30470/jaer.2026.2088399.1214

چکیده

این پژوهش به ارزیابی تأثیر درجه محصوریت حیاط مرکزی بر عملکرد حرارتی، نوری و مصرف انرژی ساختمان‌های مسکونی در اقلیم گرم و خشک می‌پردازد. برای این منظور، سه سناریوی «حیاط با کمترین محصوریت (حالت پایه و مقایسه‌ای)»، «حیاط نیمه‌باز» و «حیاط بسته» با استفاده از شبیه‌سازی عددی در نرم‌افزار دیزاین‌بیلدر با موتور انرژی‌پلاس و تحت شرایط کنترل‌شده مدل‌سازی و مقایسه شدند. در تمامی سناریوها، پارامترهای هندسی، مصالح و شرایط بهره‌برداری ثابت در نظر گرفته شد و تنها متغیر مستقل، میزان محصوریت حیاط بود. نتایج نشان می‌دهد که کاهش محصوریت حیاط با افزایش نرخ تهویه طبیعی و بهبود دسترسی به نور روز همراه است. در سناریوی با کمترین محصوریت، مقادیر پایین‌تری از بار سرمایشی و مصرف انرژی سالانه نسبت به سایر سناریوها مشاهده شد، در حالی که سناریوی حیاط بسته مقادیر بالاتری را نشان داد. با این حال، اختلاف دمای میانگین داخلی بین سناریوها محدود بوده و بیانگر آن است که عملکرد حرارتی ساختمان تنها به فرم حیاط وابسته نیست. تحلیل هم‌زمان شاخص‌های حرارتی، نوری و انرژی نشان می‌دهد که تأثیر فرم حیاط تابعی از برهم‌کنش چندین عامل از جمله تهویه طبیعی، تابش خورشیدی و ویژگی‌های مصالح است. این یافته، ضمن حفظ ارزش الگوهای بومی در اقلیم گرم و خشک، نشان می‌دهد که نقش پارامترهای طراحی به شدت وابسته به شرایط و نحوه تعامل آن‌هاست. در مجموع، این پژوهش با ارائه یک تحلیل مقایسه‌ای کنترل‌شده و چندشاخصه، امکان بررسی مستقیم اثر درجه محصوریت حیاط را فراهم کرده و نشان می‌دهد که ارزیابی عملکرد حیاط مرکزی نمی‌تواند به انتخاب یک فرم ثابت محدود شود و نیازمند بررسی هم‌زمان چند شاخص عملکردی و شرایط طراحی است. نتایج این مطالعه می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای توسعه راهبردهای طراحی اقلیمی در ساختمان‌های مسکونی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

حیاط مرکزی

آسایش حرارتی

اقلیم گرم و خشک

شبیه‌سازی انرژی

تهویه طبیعی