آسایش حرارتی یکی از مهمترین شاخصهای کیفیت محیطی فضاهای عمومی شهری است که تحت تأثیر ویژگیهای مورفولوژیک محیط ساختهشده و شرایط اقلیمی قرار دارد. در اقلیمهای سرد، سازمان فضایی میدانهای شهری از طریق تأثیر بر پارامترهای خرداقلیمی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت حرارتی و افزایش حضورپذیری کاربران ایفا میکند. با وجود پژوهشهای متعدد در زمینه شبیهسازی خرداقلیم، رابطه میان ویژگیهای مورفولوژیک میدانهای شهری و آسایش حرارتی در اقلیمهای سرد، بهویژه در شهرهای ایران، کمتر بررسی شده است. ازاینرو، پژوهش حاضر با هدف تبیین تأثیر ویژگیهای مورفولوژیک میدانهای شهری بر آسایش حرارتی کاربران و استخراج راهبردهای طراحی اقلیممحور انجام شده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی–تحلیلی است. سه میدان منتخب شهر زنجان با ویژگیهای مورفولوژیک متفاوت انتخاب شدند. دادههای اقلیمی و هندسی میدانها در نرمافزار ENVI-met شبیهسازی و با استفاده از شاخص دمای معادل فیزیولوژیکی (PET)، شرایط آسایش حرارتی کاربران ارزیابی شد. سپس ارتباط میان شاخصهای مورفولوژیک، شامل میزان محصوریت، نسبت ارتفاع به عرض (H/W) و ضریب دید آسمان (SVF)، و پارامترهای خرداقلیمی شامل دمای هوا، دمای متوسط تابشی، سرعت باد و رطوبت نسبی بررسی شد. نتایج نشان داد که ویژگیهای مورفولوژیک میدان، بهویژه فرم هندسی و میزان محصوریت، از طریق تغییر شرایط تابشی و جریان هوا، تأثیر محسوسی بر PET و آسایش حرارتی دارند. میدان انقلاب با وجود پایینترین مقدار PET در ساعات صبح، به دلیل افزایش دمای متوسط تابشی تا حدود ۴۹٫۶۲ درجه سانتیگراد در ساعات میانی روز، بهبود قابلتوجهی در شرایط حرارتی نشان داد؛ بهگونهای که مقدار PET آن در ظهر به حدود ۱۴ درجه سانتیگراد رسید. این یافتهها نشان میدهد که در اقلیم سرد، دریافت تابش خورشیدی و سازمان فضایی میدان نقش تعیینکنندهای در تعدیل شرایط آسایش حرارتی دارند. نتایج پژوهش میتواند مبنایی برای طراحی و بازآفرینی فضاهای عمومی شهری با هدف ارتقای کیفیت محیطی و افزایش آسایش حرارتی کاربران قرار گیرد.
سیاحی, مهسا. (1405). بررسی رابطه میان مورفولوژی میدانهای شهری و آسایش حرارتی فضای باز در اقلیم سرد مطالعه موردی: شهر زنجان. (e741862). پژوهشهای معماری و محیط, 4(6), e741862 https://doi.org/10.30470/jaer.2026.2104526.1246
MLA
سیاحی, مهسا. "بررسی رابطه میان مورفولوژی میدانهای شهری و آسایش حرارتی فضای باز در اقلیم سرد مطالعه موردی: شهر زنجان" .e741862 , پژوهشهای معماری و محیط, 4, 6, 1405, e741862. doi: 10.30470/jaer.2026.2104526.1246
HARVARD
سیاحی مهسا. (1405). 'بررسی رابطه میان مورفولوژی میدانهای شهری و آسایش حرارتی فضای باز در اقلیم سرد مطالعه موردی: شهر زنجان', پژوهشهای معماری و محیط, 4(6), e741862. doi: 10.30470/jaer.2026.2104526.1246
CHICAGO
مهسا سیاحی, "بررسی رابطه میان مورفولوژی میدانهای شهری و آسایش حرارتی فضای باز در اقلیم سرد مطالعه موردی: شهر زنجان," پژوهشهای معماری و محیط, 4 6 (1405): e741862, doi: 10.30470/jaer.2026.2104526.1246
VANCOUVER
سیاحی مهسا. بررسی رابطه میان مورفولوژی میدانهای شهری و آسایش حرارتی فضای باز در اقلیم سرد مطالعه موردی: شهر زنجان. پژوهشهای معماری و محیط. 1405;4(6):e741862. doi: 10.30470/jaer.2026.2104526.1246
